Υπερικόν το διάτρητον (Hypericum Perforatum) κοινώς: Σπαθόχορτο

Λίγα λόγια για το Σπαθόχορτο

Επιστημονική ονομασία: Υπερικόν το διάτρητον- Hypericum perforatum

Άλλα ονόματα: Σπαθόχορτο- Βαλσαμόχορτο, υπερικόν, λειχηνόχορτο, περίκι, βότανο του Προδρόμου, βότανο του Αγ. Ιωάννη, χελωνόχορτο

Πολυετές φυτό που φύεται σε ξηρές περιοχές. Θα το συναντήσουμε ακόμη και στις άκρες των δρόμων, σε κάμπους, λόφους, φράκτες, αμπελώνες, σχεδόν παντού δηλαδή, σε καλλιεργημένους και ακαλλιέργητους τόπους.

Το σπαθόχορτο είναι γηγενές στην Ευρώπη, αλλά έχει εξαπλωθεί και στην Ασία, Αφρική, Αυστραλία, Αμερική και αλλού. Στην Ελλάδα φύεται σε πολλές περιοχές και σαν θεραπευτικό βότανο χαίρει μεγάλης εκτίμησης. Είναι μικρό φυτό ύψους 40-80 εκ. Τα φύλλα του είναι πολλά, μικρά, ωοειδή, ωχροπράσινα και φέρουν λευκωπά στίγματα στις άκρες που διακρίνονται καλύτερα στο φως.  Τα άνθη του συγκεντρώνονται στην κορυφή των βλαστών. Έχουν πέντε μεγάλα πέταλα με έντονο χρυσοκίτρινο χρώμα. Οι άκρες των πετάλων συνήθως καλύπτονται με μαύρα στίγματα.  Κατά τα τέλη του καλοκαιριού τα λουλούδια παράγουν καρπούς που περιέχουν δεκάδες μικροσκοπικών, μαύρων σπόρων.

Λόγω της φωτοτοξικότητας που προκαλεί όταν καταναλώνεται από ζωντανούς οργανισμούς, το σπαθόχορτο θεωρείται ζιζάνιο και σε πολλές χώρες, όπως στην Αμερική εφαρμόζονται προγράμματα που προωθούν την εξάλειψή του.

 

Θεραπευτική δράση του σπαθόχορτου

H μεγάλη εκτίμηση του σπαθόχορτου ως θεραπευτικό βότανο προέκυψε μετά από μελέτες που αποδεικνύουν τη δραστικότητά του στη θεραπεία πολλών ασθενειών, όπως της κατάθλιψης. Αυτό όμως ήταν αμφίδρομο, δηλαδή η ευρεία χρήση του βοτάνου προσέλκυσε το ενδιαφέρον των επιστημόνων για να εκτιμήσουν την αποτελεσματικότητά του. Οι επιστημονικές μελέτες περιλαμβάνουν αναλύσεις για την επίδραση εκχυλίσματος του φυτού σε απομονωμένα δείγματα ιστών, μελέτες σε πειραματόζωα, και κλινικές και μετα-αναλυτικές μελέτες σε ανθρώπους.

1. Αντικαταθλιπτική δράση βαλσαμόχορτου

Οι διαταραχές της διάθεσης είναι συχνές ασθένειες που αναγκάζουν στη ζήτηση ιατρικής βοήθειας από τους ασθενείς. Φαρμακολογικές μελέτες δείχνουν ότι εκχύλισμα του φυτού σπαθόχορτου ασκεί δράση στο νευρικό σύστημα. Ενιδαφέρουσα παρατήρηση είναι ότι αυτές οι δράσεις αποδίδονται περισσότερο στην ουσία Υπερφορίνη του Βαλσαμόχορτου παρά στην Υπερικίνη, αντίθετα με ό,τι νόμιζαν παλιότερα.

Πληθώρα μελετών στη Γερμανία του 1990, έδειξε ότι άτομα με ήπια έως μέτρια κατάθλιψη με τη λήψη σπαθόχορτου εμφανίζουν βελτίωση της διάθεσης σε βαθμό υψηλότερο από την απλή λήψη placebo, δηλαδή εικονικού φαρμάκου. Επιπλέον, ο βαθμός βελτίωσης ήταν παρόμοιος με αυτών που έπαιρναν συνθετικά αντικαταθλιπτικά. Παρ’όλα αυτά οι μελέτες αυτές έχουν αμφισβητηθεί λόγω της μικρής διάρκειας της μελέτης και του ισχυρισμού ότι η δόση των συνθετικών ήταν χαμηλότερη της συνηθισμένης.  Επίσης μελέτες που έγιναν στις ΗΠΑ το 2001-2002 απέτυχαν να δείξουν σημαντική βελτίωση από τη λήψη σπαθόχορτου  σε σχέση με τη λήψη συνθετικού αντικαταθλιπτικού ή placebo.

Παρόλ’αυτά, μελέτες και μετα-αναλύσεις που έγιναν μέχρι και σήμερα δείχνουν την αποτελεσματικότητα του φυτού για τη θεραπεία όλων των μορφών κατάθλιψης.

Είναι ενδιαφέρον ότι η μεγαλύτερη κλινική αποτελεσματικότητα παρατηρήθηκε στην Ευρώπη, όπου η χρήση των βοτάνων στην Ιατρική είναι πιο ευρεία σε σχέση με την Αμερική, όπου βασίζονται περισσότερο στα συνθετικά φάρμακα.

BOTANOLOGY

St. John’s Wort (SJW), known botanically as Hypericum Perforatum, is a sprawling, leafy herb that grows in open, disturbed areas throught much of the world’s temperate regions.

H. Perforatum consist of freely branching shrubby herbs that typically range from 40 to 80 cm in height. The stems and branches are densely covered by oblong, smooth-margined leaves. The leaves are interrupted  by minute translucent spots that are evident when held up to the light. The upper portions of mature plants can produce several dozen five-petaled bright yellow flowers. The edges of the petals are usually covered with blach dots. Crushed flowers produce a blood-red pigment. By late summer, the flowers produce capsules that contain dozens of tiny, dark-brown seeds.

The species is native in Europe, but has spread to temperate locations in Asia, Africa, Australia and North and South America. It thrives in poor soils, and is commonly found in meadows, fields, waste areas, roadsides, and abandoned mines and quarries. Due to concerns over phototoxicity to livestock, H. Perforatum is listed as a noxious weed in seven western states in the United States. Programs promoting its eradication are underway in Canada, Calofornia, and Australia.